Kısa cevap: denge kabı ne işe yarar?
Denge kabı, merkezi ısıtma sistemlerinde kazan devresi (primer) ile ısıtma devreleri (sekonder) arasına yerleştirdiğimiz dikey bir kaptır. Kazanın ürettiği sıcak su ile tesisattan dönen soğuk su bu kapta buluşur ve sistemin hidrolik dengesi burada oluşur.
Sahada kaskad kazan ve doğrudan kazanlı sistemlerde denge kabını öneriyoruz. Sistem ne kadar karmaşıksa, dengenin burada sağlanması o kadar önemli olur.
Primer ve Sekonder Devre Nedir?
Sahadan not
Kazan grubunun kendi içindeki devreye primer devre diyoruz. Kazanın ısıttığı su ile ısıtılan zonlar arasındaki bölüme ise sekonder devre diyoruz.
Bu kabı ikisinin arasına kuruyoruz. Kazanın ürettiği sıcak su ile tesisattan gelen soğuk su kapta karşılaşıyor ve hidrolik denge bu noktada kuruluyor.
Denge Kabı Nasıl Çalışır?
Primer devrede her kazanın kendi pompası, sekonder devrede de her zonun kendi pompası çalışır. Kap bu iki tarafın arasında geniş, düşük dirençli bir geçiş yaratır. Böylece pompalar birbirinin basıncını etkilemez; her devre kendi ihtiyacı kadar su çeker.
Kazan tarafı sıcak suyu kabın üst kısmına verir. Isıtma devreleri de sıcak suyu buradan alır. Dönüş suyu ise kabın alt kısmında toplanır ve kazanlara geri gider. Ayrıca kap geniş olduğu için su burada yavaşlar; böylece havanın ve tortunun ayrılması da kolaylaşır.
Hangi Sistemlerde Denge Kabı Gerekir?
Tek bir kombinin tek bir petek devresini ısıttığı bir dairede böyle bir kaba gerek yoktur. Ancak sistem büyüdükçe durum değişir:
Kaskad kazan sistemleri: Birden fazla kazanın birlikte çalıştığı sistemlerde bu kabı öneriyoruz. Kaskad için: duvar tipi yoğuşmalı kazan ve kaskad.
Doğrudan kazanlı merkezi sistemler: Kazan dairesi olan binalarda.
Birden fazla zon: Örneğin radyatör ve yerden ısıtmanın birlikte olduğu, ayrıca boyler ya da havuz gibi farklı sıcaklık isteyen devreler: yerden ısıtma.
Sahadan not
Sistem ne kadar karmaşıksa, hidrolik dengenin bu kapta sağlanması o kadar önemli hâle geliyor.
Hidrolik Ayrım Olmazsa Ne Olur?
Bu ayrımın olmadığı karmaşık bir sistemde kazan pompaları ile zon pompaları aynı hat üzerinde birbirine karşı çalışır. Bunun sonucunda bazı zonlar az ısınır, bazıları fazla su çeker. Ayrıca kazanlar düzensiz debiyle çalıştığı için sık açılıp kapanabilir ve verim düşer. Pompaların zorlanması da arıza riskini artırır: sirkülasyon pompası arızası.
Hava Ayırıcı ve Tortu Tutucuyla Birlikte Kullanım
Üretici montaj şemaları denge kabını genelde tek başına göstermez; yanına hava ayırıcı ve tortu tutucu koyar. İsterseniz üçünü bir arada sunan bir set de seçebilirsiniz. Hava ayırıcı tesisattaki havayı atar, tortu tutucu ise pompaları ve eşanjörleri koruyan kiri toplar.
Doğru Boyut Nasıl Seçilir?
Kabı, sistemin toplam debisine ve bağlantı borularının çapına göre seçeriz. Pratikte sık kullanılan bir kural, kap çapının bağlantı borusu çapının yaklaşık üç katı olmasıdır. Ancak kesin seçimi proje belirler; özellikle kaskad sistemlerde boyutlandırmayı proje mühendisine bırakın.
Sık Sorulan Sorular
Denge kabı ne işe yarar?
Kazan devresi ile ısıtma devrelerini hidrolik olarak ayırır; böylece pompalar birbirini etkilemez ve her devre ihtiyacı kadar su alır.
Kombide denge kabı gerekir mi?
Tek kombili, tek devreli bir dairede genelde gerekmez. Birden fazla zon ya da kazan olduğunda gerekir.
Denge kabı ile kolektör aynı şey mi?
Hayır. Kolektör suyu devrelere dağıtır; denge kabı ise kazan tarafı ile ısıtma tarafını hidrolik olarak ayırır. Çoğu kazan dairesinde ikisini birlikte görürsünüz.
Yazar hakkında
Melih Alkan, Makine Mühendisi. Isıtma sistemleri alanında sahada proje çalışmaları yürütüyor. Bu yazıdaki örnekler kendi saha deneyimlerinden alınmıştır. Baymak’ta proje satış mühendisi olarak çalışıyor; bu yazıda marka karşılaştırması yapılmamıştır.
3 Yorum