Kısa cevap
Monoblokta kompresör dahil tüm soğutma çevrimi tek bir dış ünitededir; dış üniteden eve su hattı girer. Splitte cihaz iki parçadır; dış üniteden içerideki iç üniteye bakır gaz hattı girer ve su çevrimi tamamen içeride kalır.
Sahadaki pratik kural: dış havanın sık sık eksiye düştüğü bölgelerde genelde split, ılıman bölgelerde çoğunlukla monoblok tercih ediliyor. Monoblok cihaz biraz daha pahalı olabiliyor; split ise bakır boru ve gaz işçiliği gerektiriyor.
Split ve Monoblok Isı Pompası Arasındaki Asıl Fark
Isı pompası, soğuk dış havadaki ısıyı soğutucu akışkan yardımıyla toplayıp daha sıcak olan tesisat suyuna aktarır (genel çalışma prensibi için Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ısı pompası kılavuzu). Split ve monoblok ısı pompası arasındaki fark, bu aktarımın nerede yapıldığıdır:
Monoblok: Dış ünite, gazdan suya ısı aktarımını kendi içinde yapar. Böylece eve ısınmış su gelir.
Split: Bu sistemde gazdan suya ısı aktarımını içerideki iç ünite (hidrobox) yapar. Dış üniteden eve soğutucu gaz taşınır, su hiç dışarı çıkmaz.
Öte yandan kompresör, fan ve kontrol mantığı iki tipte de benzerdir. Bu yüzden aynı sınıftaki cihazlarda verim (COP) temelde aynıdır. Fark; su hattının dışarıda ısı kaybetmesinde, donma riskinde, kurulum işçiliğinde ve maliyette ortaya çıkar. COP’un ne anlattığı için: COP ve SCOP değerleri.
Hangi Bölgede Hangisi Tercih Ediliyor?
Sahada seçimi en çok belirleyen şey ise bölgenin iklimi.
Sahadan not
Dış hava sıcaklığının daha düşük seyrettiği Bolu, Düzce, Zonguldak, Eskişehir hattında genelde split tercih ediliyor. Sebebi, splitte su çevriminin içeride yapılması ve ısı kaybının en aza inmesi. Ama bu “kesin split olacak” demek değil; bu bölgelerde de monoblok kurduğumuz oluyor. O durumda dış ortamdaki su borularının yalıtımını çok iyi yapıyoruz.
Daha ılıman olan Çanakkale, Balıkesir, İzmir bölgesinde ise kurulumların yaklaşık %90’ı monoblok. Burada split pek tercih edilmiyor.
Monoblok Isı Pompası Nedir?
Kısaca monoblok, tüm soğutma çevriminin (kompresör, eşanjörler, genleşme vanası, fan) fabrikada tek bir dış ünitede birleştirildiği sistemdir. Ayrıca üretici soğutucu gazı fabrikada doldurur ve devre kapalıdır; bu yüzden sahada gaz bağlantısına gerek kalmaz. Daha sonra dış üniteden çıkan gidiş-dönüş su boruları binaya girer ve tesisata bağlanır.
Avantajları
Gaz işçiliği yok. Sahada soğutucu gaz bağlantısı yapılmadığı için gaz kaçağı riski çok düşüktür ve kurulum daha basittir.
İçeride daha az yer kaplar. Çünkü ayrı bir iç ünite yoktur; içeride genelde sadece buffer tank, genleşme tankı ve tesisat elemanları kalır.
Ayrıca bakır boru maliyeti yok.
Dezavantajları
Su hattı dışarıdadır. Bu nedenle borular iyi yalıtılmazsa ısı kaybı olur ve verim düşer.
Donma riski vardır. Örneğin uzun elektrik kesintisinde dışarıdaki su donabilir. Bu yüzden önlem şarttır (aşağıda anlattım).
Bunun yanında cihaz fiyatı genelde biraz daha yüksektir.
Split Isı Pompası Nedir?
Buna karşılık split sistem iki parçadan oluşur: dışarıda kompresör ve fanın bulunduğu dış ünite, içeride gazdan suya ısı aktarımının yapıldığı iç ünite (hidrobox). Bu iki ünite arasına da usta, bakır boruyla soğutucu gaz hattı çeker.
Avantajları
Su hiç dışarı çıkmaz. Bu sayede donma riski çok düşüktür ve dış ortamdaki borularda ısı kaybı olmaz. Soğuk bölgelerde tercih edilmesinin ana sebebi budur.
Ayrıca cihaz fiyatı genelde biraz daha uygundur.
Dezavantajları
Bakır boru ve gaz işçiliği gerekir. Gaz bağlantısı, vakum ve gaz şarjı yetkili, sertifikalı personel tarafından yapılmalıdır. Aksi halde kötü yapılmış bir gaz bağlantısı zamanla kaçak yapabilir.
Ayrıca içeride iç ünite için yer gerekir.
Son olarak bakır hat ek maliyettir.
Split ve Monoblok Isı Pompası Maliyet Farkı
Bu noktada iki kalemi birlikte düşünmek gerekiyor: cihazın fiyatı ve bakır hat.
Sahadan not
Aynı kapasitede monoblok cihaz, splite göre genelde %10–15 daha pahalı olabiliyor; bazı modellerde bu fark %20’lere çıkıyor. Splitte ise iç ünite ile dış ünite arasına bakır boru çekmek gerekiyor; bunun metre fiyatı 1.500 ile 2.000 TL arasında değişiyor.
Bakır hattın uzunluğu yapıya ve cihazların konacağı yere göre 2 metre de olabilir, 5 metre de. Örneğin dış ünitenin kurulduğu duvarın hemen arkasına iç ünite konursa bakır boru metrajı çok az olur ve split daha avantajlı hale gelir.
| Split | Monoblok | |
|---|---|---|
| Duvardan geçen | Bakır gaz hattı | Yalıtımlı su hattı |
| Cihaz fiyatı | Genelde daha uygun | Genelde %10–20 daha pahalı |
| Ek kalem | Bakır boru (metre başı 1.500–2.000 TL) ve gaz işçiliği | Dış su hattının yalıtımı, gerekirse glikol |
| Donma riski | Çok düşük (su içeride) | Önlem alınmazsa var |
| İçeride yer | İç ünite için yer gerekir | Daha az yer kaplar |
| Sahada sık tercih | Soğuk bölgeler | Ilıman bölgeler |
Tüm kurulum kalemleri ve toplam maliyet için: ısı pompası kurulum maliyeti.
Monoblokta Donmaya Karşı Ne Yapılmalı?
Monoblok seçildiyse donma önlemi pazarlık konusu değildir. Sahada uyguladığımız önlemler:
Sahadan not
Yalıtım: Suyun geçtiği dış boruları özel yalıtım malzemeleriyle kaplıyoruz.
Glikol: Gereken durumlarda tesisat suyuna %20–25 oranında glikol ekleyerek suyun donma noktasını düşürüyoruz.
Cihazı kapatmamak: Evde kimse olmasa bile cihazı açık konumda bırakmalarını müşteriye mutlaka söylüyoruz. Cihazın kendi donma koruması, su sıcaklığı düştüğünde pompayı ve gerekirse ısıtmayı çalıştırarak donmayı engelliyor.
Dikkat edilmesi gereken iki nokta:
Elektrik kesintisinde donma koruması çalışmaz. Çünkü cihaz kapalıyken su dolaşmaz. Uzun kesintilerin yaşandığı bölgelerde glikol veya donma emniyet vanası gibi elektriksiz çalışan önlemler daha önemli hale gelir.
Glikol, suyun ısı taşıma kapasitesini biraz düşürür. Bu yüzden glikollü sistemlerde pompayı ve kapasiteyi buna göre seçmek, oranı da rastgele değil projeye göre belirlemek gerekir.
Split ve Monoblok Isı Pompası: Hangisini Seçmeliyim?
Bölgeniz sık sık eksiye düşüyorsa ve uzun elektrik kesintisi yaşanıyorsa: split daha güvenli bir tercihtir.
Ilıman bir bölgedeyseniz: monoblok, gaz işçiliği olmadığı ve içeride az yer kapladığı için çoğu evde daha pratik bir çözümdür.
İç ünite dış ünitenin hemen arkasına konabiliyorsa: bakır hat kısa kalacağı için split maliyet açısından da avantajlı hale gelir.
Monoblok seçtiyseniz: dış su hattının yalıtımını ve donma önlemlerini kurulum teklifinde ayrı kalem olarak görün.
Hangi tip seçilirse seçilsin, dış ünitenin konumu verimi doğrudan etkiler: ısı pompası nereye konur. Kışın dış üniteden çıkan buhar ise iki tipte de normaldir: ısı pompası defrost.
Sık Sorulan Sorular
Monoblok ne demek?
Monoblok, “tek parça” demektir. Bu tip ısı pompasında tüm soğutma çevrimi tek bir dış ünitededir; eve sadece su hattı girer.
Split mi monoblok mu daha verimli?
Aynı sınıftaki cihazlarda verim temelde aynıdır. Asıl fark, monoblokta dışarıdaki su hattının ısı kaybından gelir. Bununla birlikte su hattı kısa ve iyi yalıtılmışsa bu fark çok küçüktür.
Monoblok ısı pompasına gaz dolumu gerekir mi?
Kurulumda gerekmez. Üretici gazı fabrikada doldurur ve devre kapalıdır. Dolayısıyla sahada gaz bağlantısına gerek yoktur.
Split ısı pompasında dış ünite ile iç ünite arası kaç metre olabilir?
Sahada genelde 2–5 metre arasında oluyor. Ancak üreticinin izin verdiği en uzun mesafe modele göre değişir ve kullanım kılavuzunda yazar. Ayrıca hat uzadıkça hem maliyet artar hem de ek gaz şarjı gerekebilir.
Elektrik kesilirse monoblok ısı pompası donar mı?
Genellikle kısa kesintilerde, yalıtım iyiyse genelde sorun olmaz. Buna karşın uzun ve çok soğuk kesintilerde risk vardır; bu yüzden soğuk bölgelerde glikol veya donma emniyet vanası kullanmak ya da split seçmek daha güvenlidir.
Kullanıcıların sahada en sık karşılaştığı sorunlar için: ısı pompası yorumları.
Yazar hakkında
Melih Alkan, Makine Mühendisi. Isıtma sistemleri alanında sahada proje çalışmaları yürütüyor. Bu yazıdaki örnekler kendi saha deneyimlerinden alınmıştır. Baymak’ta proje satış mühendisi olarak çalışıyor; bu yazıda marka karşılaştırması yapılmamıştır.
3 Yorum