Kısa cevap: ısı pompası türleri nelerdir, hangisi seçilmeli?
Isı pompası türleri ısıyı nereden aldığına göre üçe ayrılır: hava, toprak ve su kaynaklı.
Konutlarda sahada neredeyse her zaman hava kaynaklı ısı pompası kuruluyor. Toprak ve su kaynaklı sistemler ek bir ısı kaynağı gerektirdiği için hem pahalı hem de her yerde uygulanamıyor.
Hava Kaynaklı Isı Pompası
Isı pompası türleri içinde en yaygın olan hava kaynaklı ısı pompası, dış havadaki ısıyı kullanır. Ayrıca kurulumu için sadece dış ünitenin konacağı uygun bir yer gerekir. Bu yüzden konutlarda en yaygın tiptir. Dezavantajı, dış hava soğudukça verimin düşmesidir. Yine de doğru kapasite ve doğru yerleşimle soğuk bölgelerde de verimli çalışır: ısı pompası nereye konur.
Sahadan not
Hava her yerde var; bu yüzden hava kaynaklı ısı pompası çok daha pratik. Sahada kurduğumuz sistemlerin tamamı hava kaynaklı.
Toprak Kaynaklı Isı Pompası
Bu tip, toprağın birkaç metre altındaki daha sabit sıcaklıktan yararlanır. Çünkü toprak kışın dış havaya göre daha sıcak olduğu için verim daha istikrarlıdır.
Sahadan not
Toprak kaynaklıda ek bir kaynak gerekiyor: toprakta sondaj yapılması ya da geniş bir alanın kazılması lazım. Toprak kazmak ve kuyu açmak ciddi maliyet çıkarıyor.
Su Kaynaklı Isı Pompası
Bu sistem; kuyu, göl ya da havuz gibi bir su kaynağının ısısını kullanır. Üstelik su da kışın havadan sıcak olduğu için verim yüksektir.
Sahadan not
Su kaynaklıda havuz ya da ayrı bir su kaynağı gerekiyor. Ancak her yerde böyle bir kaynak olmuyor.
Hangisini Seçmeliyim?
Çoğu konut için: Hava kaynaklı. Kurulumu basit, maliyeti makul.
Geniş arazisi olan ve uzun vadeli yatırım yapan: Toprak kaynaklı düşünülebilir; ancak sondaj maliyetini mutlaka hesaplayın.
Yakınında uygun ve izinli bir su kaynağı olan: Su kaynaklı düşünülebilir.
Hava kaynaklı ısı pompasının çalışma prensibi için: ısı pompası nedir. Kurulum bütçesi için: kurulum maliyeti.
Kurulum ve Maliyet Karşılaştırması
| Hava kaynaklı | Toprak kaynaklı | Su kaynaklı | |
|---|---|---|---|
| Isı kaynağı | Dış hava | Toprak (sondaj ya da yatay boru) | Kuyu, göl ya da yeraltı suyu |
| Kurulum | En kolay | Sondaj ya da kazı gerekir | Kuyu ve izin gerekebilir |
| İlk yatırım | En düşük | En yüksek | Yüksek |
| Verim | Dış havaya bağlı | Yıl boyu daha sabit | Su sıcaklığına bağlı, genelde yüksek |
| Uygunluk | Hemen her ev | Geniş arsa ya da sondaj imkânı olan yer | Uygun su kaynağı olan yer |
Tabloda da görüldüğü gibi toprak ve su kaynaklı sistemlerin verim avantajı, yüksek ilk yatırım ve kurulum şartlarıyla birlikte gelir. Bu yüzden Türkiye’de konutlarda en yaygın tür hava kaynaklı ısı pompasıdır.
Toprak Kaynaklı Sistem İçin Ne Gerekir?
Toprak kaynaklı sistemlerde iki yöntem var. Yatay kolektörde borular bahçeye, toprağın birkaç metre altına serilir; bu yöntem geniş bir alan ister. Dikey sondajda ise derin kuyular açılır; daha az alan kaplar ama sondaj maliyeti yüksektir. Her iki durumda da zemin yapısını önceden inceletmek gerekir.
Sık Sorulan Sorular
En verimli ısı pompası türü hangisi?
Toprak ve su kaynaklı sistemler kışın daha istikrarlı verim sağlar; ancak ek kurulum maliyeti nedeniyle konutlarda hava kaynaklı daha mantıklıdır.
Hava kaynaklı ısı pompası soğukta çalışır mı?
Evet; verimi düşse de eksi derecelerde çalışır. Cihazın soğuktaki kapasitesine bakın.
Toprak kaynaklı ısı pompası yazın soğutma yapar mı?
Evet. Toprak yazın havadan serin olduğu için bu sistemler uygun bir tesisatla soğutma da yapabilir.
Su kaynaklı sistem için izin gerekir mi?
Genellikle evet. Yeraltı suyu kullanımı için kuyu açmak ve suyu kullanmak, Türkiye’de DSİ iznine bağlıdır. Bu yüzden projeye başlamadan önce izin sürecini netleştirin.
Yazar hakkında
Melih Alkan, Makine Mühendisi. Isıtma sistemleri alanında sahada proje çalışmaları yürütüyor. Bu yazıdaki örnekler kendi saha deneyimlerinden alınmıştır. Baymak’ta proje satış mühendisi olarak çalışıyor; bu yazıda marka karşılaştırması yapılmamıştır.