Merkezi sistemlerde tesisatın içerisinde çeşitli elemanlar bulunmaktadır. Bunlardan birisi de denge kabıdır. Denge kabı, ısıtma ve soğutma sistemlerinde su debisini dengelemektedir. Hidrolik ayrım sağlayan önemli bir ekipmandır. Isı pompası veya kazan devesi tesisatında kullanılmaktadır. Ana göre cihazın sabit debide çalışmasını sağlamaktır. Sistemin değişken su akışından etkilenmesini önlemektedir. Bu sayede hem pompa hem de cihaz dengeli verimli çalışmaktadır. Sonucunda da uzun ömürlü bir sistem kurulumu yapılmaktadır.
Neden Denge Kabına İhtiyaç Duyulur?
Isı pompası ve kazanlar belirti bir debi aralığında çalışmaktadır. Bu debi aralığında son derece verimlidirler. Ancak tesisat devresinde otomatik kontrol elemanları ve sensörler su akışını sürekli olarak değiştirmektedir. Bu durum cihaz tarafında debi dengesizliği oluşturmaktadır. Sonucunda verim düşecektir. Denge kabı primer ve sekonder devre arasında hidrolik bir denge oluşmasını sağlamaktadır. Sonucunda ise sistem verimli çalışacaktır. Ayrıca primer ve sekonder devre sistem pompalarının birbirine karşı çalışmasını da engellemektedir. Sistemin ve pompaların doğru çalışması bu sayede mümkündür.
Denge Kabı Sistem Verimini Nasıl Artırır?
Denge kabı cihazın optimum debide çalışmasına olanak tanımaktadır. Yeterli bir su debisi sağlanan ısı pompası ısı transferini çok iyi şekilde gerçekleştirir. Aynı şekilde kazan dairesinde kurulan denge kabı ile de kazanların çalışma debisi düzenlenmektedir. Sonucunda ise cihazın düzgün çalışması mümkün hale gelmektedir. Ek olarak cihazın sık sık devreye girip çıkması da denge kabı tarafından engellenmektedir. Enerji tüketimi azalarak verimlilik artmaktadır. Modülasyonlu çalışmayı da destekleyen bu yan ürün ekipman ömrünü uzatmaktadır.
Denge Kabı Seçimi Nasıl Yapılmalı?
Denge kabı seçerken sistemin debisi, ısıtma kapasitesi ve bağlantı çapları göz önünde bulundurulmalıdır.
Yaklaşık çap hesaplaması şu şekilde yapılır:
D = √(Q / (ΔT × 1.163 × V))
Burada D boru çapı, Q ısı kapasitesi (kW), ΔT sıcaklık farkı (°C), V hız (m/s) değeridir.
Ayrıca kabın içinde hava tahliye ve tortu toplama bölmesi bulunması avantaj sağlar. Alt kısmında bir tahliye tapası olması, bakım kolaylığı açısından önem taşımaktadır.
Sık Yapılan Hatalar ve Sonuçları
Bazı uygulamalarda denge kabı gereksiz görülür veya kapasitesi yanlış seçilir. Çok küçük seçilirse hidrolik denge tam sağlanmaz, çok büyük seçilirse sistemde ısı kayıpları artmaktadır.
Bir diğer hata, cihaz devresine paralel değil de seri bağlanmasıdır. Bu durumda cihaz verimi düşmektedir sonucunda ise pompa zorlanmaktadır. Ayrıca kabın bağlantı yönünün yanlış yapılması karışım dengesini bozmaktadır. Bu yüzden her zaman üretici tavsiyelerine göre montaj yapılmalıdır. Örnek bir üretici tavsiyesi aşağıdaki gibidir. Kazan kapasitesine denge kabı seçimi yapılmıştır.
Sonuç: Küçük Ekipman, Büyük Etki
Denge kabı, küçük bir parça olmasına rağmen sistem performansında büyük fark yaratır. Özellikle ısı pompası, merkezi sistem kazan dairesi ve yerden ısıtma gibi düşük sıcaklıklı sistemlerde verim artışı net şekilde hissedilir.
Doğru boyutlandırılmış ve doğru montajlanmış bir hidrolik denge kabı, sistemin hem verimli hem uzun ömürlü çalışmasının anahtarıdır.
